• Data publikacji 19 czerwca 2022

Obchody 100. rocznicy powrotu części Górnego Śląska do Polski

W tym roku przypada setna rocznica powrotu części Górnego Śląska do Polski. Z tej okazji w niedzielę w Katowicach odbyły się uroczyste obchody, w których wziął udział wojewoda śląski Jarosław Wieczorek. Uroczystości zostały objęte Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. 

Setną rocznicę jednego z najważniejszych wydarzeń w historii naszego regionu uczcili także premier Mateusz Morawiecki, wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński oraz sekretarz stanu w KPRP Wojciech Kolarski.

– Dzisiaj obchodzimy uroczystości na Śląsku, w Katowicach stulecia oficjalnego przyłączenia Śląska do Rzeczypospolitej. Bardzo wiele się zmieniło przez te 100 lat, ale nie zmieniło się znaczenie Śląska dla Polski, dla polskiej gospodarki – podkreślił premier Mateusz Morawiecki.

Niedzielne obchody rozpoczęły się od Mszy Św. Pontyfikalnej w Archikatedrze Chrystusa Króla, której przewodniczył Prymas Polski abp Wojciech Polak. W homilii Prymas Polski dziękował wszystkim, którzy budowali przyszłość Śląska i Polski. – Te nowe drogi wolności i niepodległości, suwerenności i autonomii w powstałej po latach zaborów i niewoli II Rzeczypospolitej, tu na Górnym Śląsku przyspieszyły swój bieg, najpierw wraz z nadziejami związanymi z górnośląskim plebiscytem, a ostatecznie jednak z walką zbrojną, najdłuższego i najbardziej krwawego trzeciego powstania śląskiego – podkreślił abp Polak.

W południe na katowickim Rynku odbyła się inscenizacja wkroczenia Wojska Polskiego do Katowic, którą obejrzało setki osób. List do uczestników uroczystości skierował prezydent Andrzej Duda, który przypomniał, że w poniedziałek po raz pierwszy obchodzony będzie Narodowy Dzień Powstań Śląskich.

– Uważam za niezwykle ważne i cenne, że nasza wspólnota narodowa jednoczy się ponad wszelkimi podziałami w imię łączących nas wartości: niepodległości i dziedzictwa, wolności i pamięci, suwerenności i szacunku dla wiekopomnych dzieł naszych przodków i poprzedników – podkreślił prezydent RP w swym liście odczytanym przez ministra Wojciecha Kolarskiego.

„Ze czcią pochylam głowę przed wieloma pokoleniami Ślązaków, którzy żyjąc pod władzą obcych mocarstw, zachowali własną tożsamość, mowę i zwyczaje, a w sercach miłość ojczyzny i nadzieję na powrót na te ziemie niepodległej Rzeczypospolitej. Przed stu laty ich marzenia się ziściły" – napisał prezydent Andrzej Duda.

List do uczestników obchodów skierował też premier Mateusz Morawiecki. W odczytanym przez wojewodę śląskiego Jarosława Wieczorka liście, Prezes Rady Ministrów podkreślił, że „100 lat temu mieliśmy kruche państwo i naród silny duchem; byliśmy otoczeni z wielu stron, ale zjednoczeni wewnętrznie – dlatego przetrwaliśmy. Dziś mamy już nie tylko silny naród, ale również coraz silniejsze państwo. Przez sto lat zbudowaliśmy razem Polskę, która jest domem gotowym oprzeć się dziejowym burzom. W centrum tego domu pozostaje Śląsk, ze swoją tradycją, ze swoim potencjałem gospodarczym, i z tym, co najważniejsze: z ludźmi, których serca biją dla Polski”.

Podczas niedzielnej uroczystości na fasadzie Teatru Śląskiego w Katowicach odsłonięto tablicę upamiętniającą włączenie części Górnego Śląska do Polski przed stu laty. Wieńce pod tablicą złożyli: w imieniu Prezydenta RP Andrzeja Dudy – minister Wojciech Kolarski, w imieniu premiera Mateusza Morawieckiego – wojewoda śląski Jarosław Wieczorek. Wieniec złożył także prezydent Katowic Marcin Krupa.

W niedzielę otwarto Panteon Górnośląski – nową instytucję kultury zlokalizowaną w podziemiach Pomnika Historii Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.

– Dzisiejsza uroczystość jest swego rodzaju klamrą spinającą obchody Stulecia Odzyskania przez Polskę Niepodległości. Przez ostatnie sześć lat wędrowaliśmy po mapie Polski, wspominając kolejne wielkie wydarzenia: 11 listopada 1918 roku, Powstanie Wielkopolskie, wojnę odradzającej się Polski z bolszewicką Rosją, Powstania Śląskie – powiedział wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński podczas uroczystości otwarcia Panteonu Górnośląskiego. Wicepremier uczestniczył także w koncercie z okazji 100-lecia przyłączenia części Górnego Śląska do Polski w wykonaniu Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.

Wicepremier, któremu towarzyszył wojewoda śląski Jarosław Wieczorek, wyraził satysfakcję, że w przeddzień nowo ustanowionego święta – Narodowego Dnia Powstań Śląskich – na terenie Pomnika Historii: Archikatedry Katowickiej pod wezwaniem Chrystusa Króla, nastąpiło uroczyste otwarcie Panteonu Górnośląskiego.

– Podpisując trzy lata temu list intencyjny w sprawie współdziałania na rzecz podjęcia wspólnego prowadzenia instytucji kultury pod nazwą „Panteon Górnośląski” w Katowicach, wyrażałem nadzieję, że w setną rocznicę powrotu części ziem Górnego Śląska do Macierzy, instytucja ta stanie się pomnikiem Stulecia – wskazał prof. Piotr Gliński.

Minister kultury i dziedzictwa narodowego podkreślił, że jest to wspaniały pomnik upamiętniający stulecie jako upłynęło od czasu trzech Powstań Śląskich i przyłączenia w 1922 roku części Górnego Śląska do Macierzy. Wyraził także nadzieję, że będzie to ważne miejsce na kulturalnej mapie Katowic, Śląska i całej Polski; miejsce edukacji, budowania polskiej tożsamości i refleksji nad ofiarą tych, dzięki, którym czujemy się dziś Polakami.

– Opowieść, którą przekazuje Panteon zaczyna się od św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka Odrowąża, by pokazać dziesiątki zasłużonych dla Śląska osób: działaczy politycznych, żołnierzy, duchownych, nauczycieli, ludzi kultury i sportowców. To jakby otwarta encyklopedia Śląska. Otwarta – bo organizatorzy Panteonu deklarują dialog i otwartość na dalszy rozwój tego wspólnego miejsca pamięci. W tym wyborze postaci chcemy upamiętnić wszystkich, którzy bronili tożsamości, także matki przekazujące wiarę i język swoim dzieciom, także nieugiętych nauczycieli szkół, także anonimowych bohaterów wiernych Bogu i Ojczyźnie, także osoby, którym nie dana była łaska wiary, ale kochali polski Śląsk i bardzo mu się poprzez swoje życie i pracę – zasłużyli – podkreślił wicepremier.

Minister kultury i dziedzictwa narodowego przypomniał, że w rozmaitych projektach: wystawach, koncertach czy działaniach edukacyjnych z okazji odzyskania niepodległości brały udział zarówno duże instytucje, jak i społeczności lokalne. Wicepremier podkreślił znaczenie współpracy pomiędzy współorganizatorami instytucji: Archidiecezji Katowickiej, Miasta Katowice, Województwa Śląskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

– Cieszę się, że przez minione lata współpraca na rzecz Panteonu Górnośląskiego układała się tak dobrze. Ufam, że będzie ona kontynuowana także po jego otwarciu – dodał.

Wyraził także przekonanie, że Panteon będzie niezwykłym miejscem propagującym wartości patriotyczne i ich znaczenie dla budowania wspólnoty narodowej.

O Panteonie Górnośląskim

Panteon Górnośląski powstał w celu upamiętnienia niezwykle ważnych rocznic: stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do odradzającej się Polski po ponad sześciuset latach jurysdykcji czeskiej i niemieckiej, stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku oraz dla upamiętnienia trzech Powstań Śląskich.

Jednym z głównych celów utworzenia Panteonu jest uczczenie pamięci osób zasłużonych dla polskości ziem Górnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem twórców, artystów, naukowców, polityków, żołnierzy i ludzi Kościoła. 

Nowa instytucja kultury ma prowadzić działalność o charakterze kulturalnym, naukowym i edukacyjnym w zakresie historii Górnego Śląska po zakończeniu I Wojny Światowej.

Z inicjatywą powołania Panteonu Górnośląskiego wystąpił w listopadzie 2018 r. abp Wiktor Skworc. Już w marcu 2019 r. w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego podpisany został list intencyjny w sprawie współdziałania na rzecz prowadzenia wspólnej instytucji kultury pod nazwą „Panteon Górnośląski” w Katowicach. Niespełna rok później, 18 lutego 2020r. w Katowicach podpisano umowę w sprawie utworzenia i prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury pod nazwą „Panteon Górnośląski w Katowicach” pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Archidiecezją Katowicką, Miastem Katowice i Województwem Śląskim.

Zgodnie z umową, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego sfinansowało budowę Panteonu Górnośląskiego w 82 proc., przeznaczając na ten cel blisko 40 mln zł. Pozostała część inwestycji była finansowana w równych częściach przez miasto Katowice, Archidiecezję Katowicką oraz samorząd województwa. 

Koncert Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia

W przeddzień setnej rocznicy wjazdu gen. Stanisława Szeptyckiego, wraz z oddziałami wojska, na katowicki rynek odbył się uroczysty koncert Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Koncert był zwieńczeniem cyklu wydarzeń jubileuszowych, którymi Katowice celebrują tę wyjątkową rocznicę

W programie znalazły się Toccata na orkiestrę Bolesława Szabelskiego, Koncert fortepianowy a-moll op. 17 Ignacego Jana Paderewskiego oraz Rapsodia polska Grzegorza Fitelberga. Za pulpitem dyrygenckim stanął José Maria Florêncio, przy fortepianie wystąpił Piotr Sałajczyk.

 

 

/z wykorzystaniem materiałów ze strony internetowej www.gov.pl/