• Data publikacji 3 września 2018

38 lat temu zakończył się strajk w KWK Manifest Lipcowy

W Jastrzębiu-Zdroju odbyły się dziś obchody 38. rocznicy podpisania Porozumienia Jastrzębskiego i 30. rocznicy górniczych strajków w 1988 r. W tegorocznych uroczystościach, podczas których w sposób szczególny upamiętniono jednego z sygnatariuszy porozumienia, zmarłego w ubiegłym roku Tadeusza Jedynaka, wzięli udział premier Mateusz Morawiecki, prezes IPN dr Jarosław Szarek, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzej Dera, wojewoda śląski Jarosław Wieczorek oraz przewodniczący NSZZ „Solidarność” Piotr Duda.

Obchody rozpoczęły się od uroczystej mszy świętej w kościele pw. Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła, przy którym uczestnicy posadzili po nabożeństwie „Dąb Wolności”. Główna część uroczystości odbyła się na placu przy kopalni Zofiówka, dawniej Manifest Lipcowy, czyli w miejscu, gdzie 38 lat temu podpisane zostało Porozumienie Jastrzębskie. Dziś placowi nadano uroczyście imię Tadeusza Jedynaka, który brał czynny udział w strajkach w 1980 i 1988 r., był wiceprzewodniczącym Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego przy KWK Manifest Lipcowy oraz wieloletnim działaczem NSZZ „Solidarność”. W obecności najbliższych Tadeusza Jedynaka na placu została także odsłonięta tablica poświęcona jego pamięci.

- Sierpień’80 to nie tylko historia i dzisiejsza wolność. Robotnicy z Jastrzębia-Zdroju i z całej Polski powiedzieli wtedy światu, że kwintesencją polskości jest solidarność, godność, walka o wolność (...) Chylę czoła przed tym, co zrobili górnicy dla niepodległości polskiej, ale też dla polskiej gospodarki. Nie byłoby dzisiaj tych sukcesów bez wielkiego trudu górniczego, trudu hutników, ludzi z Górnego Śląska, Zagłębia i innych części naszej Ojczyzny - zaznaczył podczas uroczystości premier Mateusz Morawiecki. Na zakończenie oficjalnej części obchodów uczestnicy złożyli kwiaty pod pomnikiem Porozumienia Jastrzębskiego.

***

Zawarte 3 września 1980 r. o godz. 5.45 Porozumienie Jastrzębskie było efektem masowych strajków na Śląsku, wspierających strajki na wybrzeżu. Było ono trzecim z kolei, po gdańskim i szczecińskim, porozumieniem zawartym pomiędzy władzą komunistyczną a robotnikami. Dokument podpisany przez Komisję Rządową i Międzyzakładowy Komitet Strajkowy potwierdzał ustalenia z Gdańska. Dodatkowo zniesiono też 4-brygadowy system pracy, zadeklarowano wprowadzenie wolnych sobót i niedziel oraz realizację szeregu postulatów socjalno-bytowych, w tym wpisanie pylicy płuc do wykazu chorób zawodowych. Władze zobowiązały się też do przedstawienia Sejmowi PRL projektu obniżenia wieku emerytalnego w górnictwie.

8 lat później wybuchła kolejna fala protestów. 15 sierpnia 1988 r. o godz. 22.30 ponownie rozpoczął się strajk w KWK Manifest Lipcowy, a w kolejnych dniach dołączyły do niego inne śląskie kopalnie m.in. z Jastrzębia, Żor i Wodzisławia Śląskiego. Na skutek interwencji aktywu partyjnego i sił porządkowych, pod koniec miesiąca protesty zaczęły słabnąć, a 28 sierpnia strajkował już tylko Manifest Lipcowy, który zakończył protest 3 września. Wtedy to podpisane zostały dokumenty między MKS a dyrektorem Janem Jadczykiem z Gwarectwa Jastrzębsko-Rybnickiego oraz dyrektorem kopalni Karolem Grzywą, dzięki którym górnicy otrzymali gwarancje osobistego bezpieczeństwa oraz gwarancje pracownicze. 3 września o godz. 6 rano 167 górników z Manifestu Lipcowego i 18 z innych zakładów pracy opuściło kopalnię. Skutkiem strajków było zwolnienie z pracy 151 osób i karne powołania do wojska dla 60 kolejnych.

/z wykorzystaniem materiałów KPRM i IPN/