Aktualności Urzędu
To tytuł sesji popularno-naukowej poświęconej 90-leciu uchwalenia przez Sejm Ustawodawczy w dniu 15 lipca 1920 r. Ustawy Konstytucyjnej zawierającej Statut Organiczny Województwa Śląskiego. W sesji, która odbywała się w Sali Sejmu Śląskiego, wziął udział wojewoda śląski Zygmunt Łukaszczyk.
„Województwo Śląskie będzie obejmowało wszystkie ziemie śląskie przyznane Polsce, czy to ze Śląska Cieszyńskiego, czy też na mocy art. 88 Traktatu Wersalskiego z Niemcami z 28 czerwca 1919 r. Województwo Śląskie będzie nieodłączną częścią składową Rzeczypospolitej Polskiej i będzie posiadało prawa samorządne stosownie do przepisów niniejszego statutu organicznego” – tak zaczyna się Ustawa Konstytucyjna z 15 lipca 1920 r. zawierająca Statut Organiczny Województwa Śląskiego. Dokument ten dał województwu śląskiemu autonomię i to zanim ono się ostatecznie ukształtowało w administracyjnych granicach państwa polskiego.
Wojewoda Zygmunt Łukaszczyk przypomniał, że przyczyn ustanowienia autonomii śląskiej było kilka. Przywołał kontekst polityczny - wybuch pierwszego powstania śląskiego i rozbudzone poczucie polskości dużej części mieszkańców Górnego Śląska, spowodowały że już 14 listopada 1919 r. Pruskie Zgromadzenie Krajowe nadało Ślązakom szeroką samorządność, a Statut Organiczny uchwalony przez polski Sejm Ustawodawczy był odpowiedzią na to. Chodziło też o przeciwdziałanie ruchom separatystycznym na Górnym Śląsku. Wpływ miały też zdarzenia, które rozgrywały się poza Śląskiem – przegrany plebiscyt na Warmii i Mazurach i katastrofalna sytuacja na froncie wojny polsko-radzieckiej w lipcu 1920 r.
„Trzeba podkreślić, że II Rzeczpospolita Polska zaakceptowała autonomię śląską ze względu na odmienność tego regionu – cywilizacyjną, kulturową i gospodarczą – nie możemy zapominać, że wytwarzano tu w latach międzywojennych aż 46 proc. całego PKB” – mówił wojewoda śląski Zygmunt Łukaszczyk. Zdaniem wojewody na pewno województwo śląskie jest w pewnym sensie spadkobiercą województwa posiadającego autonomię w okresie międzywojennym. „Na pewno jest to region o silnej świadomości samorządności – i tę samorządność należy pielęgnować i rozwijać w ramach obowiązującego prawa” – podkreślił wojewoda. „Bądźmy zatem dumni z tradycji śląskiego regionalizmu, ale tę dumę wykorzystujmy do jak najbardziej odpowiedzialnej samorządności i jak najlepszego zarządzania województwem śląskim” – zakończył swe wystąpienie.
W programie sesji znalazły się referaty: prof. Józefa Ciągwy – na temat genezy autonomii śląskiej, dr Andrzeja Drogonia – o instytucjach autonomicznych: Sejmie Śląskim, Śląskiej Radzie Wojewódzkiej, Skarbie Śląskim, sędzi Elżbiety Kaznowskiej – o sądownictwie administracyjnym i Piotra Spyry – o ugrupowaniach politycznych na Śląsku i ich wpływie na funkcjonowanie Sejmu Śląskiego.
Podczas sesji wręczono Księgę Jubileuszową prof. zw. dr hab. Józefowi Ciągnie z okazji 70-lecia urodzin.
Sesję przygotowała Katedra Historii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego oraz Oddział w Katowicach Instytutu Pamięci Narodowej. Patronatem honorowym sesję objęli: wojewoda śląski i marszałek województwa śląskiego.
