Rekompensaty za nieruch. poza granicami RP
Informacja dla osób ubiegających się o wydanie decyzji Wojewody Śląskiego potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
Podstawę prawną ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, o której wyżej mowa stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, (Dz. U. z 2005r. Nr 169, poz. 1418).
Ww. ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie:
- układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej SRR dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności białoruskiej z terytorium Polski,
- układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej SRR dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski,
- układu z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej SRR dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R i ludności litewskiej z terytorium Polski,
- umowy z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej RP i Rządem ZSRR o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do ZSRR, (art. 1 ust. 1).
a także na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2)
Ww. ustawa obowiązuje od 7 października 2005 r. Postępowania w sprawach potwierdzania prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone do tego dnia prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Właściwość Wojewody Śląskiego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty określa się według:
- miejsca zamieszkania na terenie województwa śląskiego wnioskodawcy będącego właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, albo
- ostatniego miejsca zamieszkania na terenie województwa śląskiego osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby, albo
- miejsca zamieszkania na terenie województwa śląskiego jednego z wnioskodawców wskazanego przez pozostałych, jeżeli współwłaściciele nieruchomości mieszkają lub mieszkali w różnych województwach, albo
- jeżeli wniosek złożono do Wojewody Śląskiego, a nie można określić właściwości zgodnie z pkt 1 – 3 – (art. 5 ust. 3 ustawy).
Prawo do rekompensaty przysługuje:
A. Właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1.
2. posiada obywatelstwo polskie; (art. 2 ust. 1);
B. W przypadku, gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności – wszystkim współwłaścicielom spełniającym wymogi określone pod lit. A, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli.
(wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej)
C. W przypadku śmierci właściciela - wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie;
(wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej)
Termin składania wniosków o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty upłynął 31 grudnia 2008 r.
Wykaz dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku:
1. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości,
2. w przypadku, gdy wniosek składa właściciel lub współwłaściciele pozostawionej nieruchomości:
- dowody, które świadczą o posiadaniu przez nich obywatelstwa polskiego obecnie oraz w dniu 1 września 1939 r.
w przypadku, gdy wniosek składa spadkobierca właściciela lub współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości:
- dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego przez spadkobiercę oraz w dniu 1 września 1939 r. przez właściciela lub współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości
Dowodami, o których mowa w pkt 1 i 2 mogą być w szczególności:
- urzędowy opis mienia,
- orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny,
- dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw,
- wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
W przypadku braku urzędowego opisu mienia i orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka.
Świadkami mogą być wyłącznie osoby, które:
- zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami RP lub w miejscowości sąsiedniej;
- nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty;
(zgodnie z art. 4, pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami - osobami bliskimi są zstępny, wstępny, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, osoby przysposabiające i przysposobione, oraz osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu)
3. dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku gdy właściciel / współwłaściciele nie żyją również dowody potwierdzające ich miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium RP;
W przypadku braku tych dowodów do wniosku należy dołączyć oświadczenie wnioskodawcy złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób,
4. oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej do rekompensaty złożone z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo w polskiej placówce konsularnej (w sytuacji, gdy nie wszyscy uprawnieni ubiegają się o potwierdzenie prawa do rekompensaty),
5. oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia,
6. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku,
7. dokumenty urzędowe poświadczające nabycie przez wnioskodawcę lub jego poprzedników prawnych, na podstawie odrębnych przepisów, w ramach rekompensaty, na własność lub w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa (o ile sytuacja taka miała miejsce)
Wymogi formalne wniosku:
1) wniosek powinien zawierać następujące dane osobowe:
- imię i nazwisko wnioskodawcy / wnioskodawców,
- imię ojca,
- numer PESEL albo, gdy numer ten nie został nadany numer paszportu, dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość,
- adres zamieszkania.
Jeżeli wniosek nie zawiera wszystkich wymienionych dokumentów wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.
Po wszczęciu postępowania i pozytywnej ocenie wszystkich dowodów przedłożonych w sprawie wojewoda wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do:
1. wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty.
Prawo do rekompensaty jest realizowane w jednej z następujących form:
- zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP na poczet:
- ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, albo
- ceny sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przysługującego Skarbowi Państwa, albo
- opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych stanowiących własność Skarbu Państwa i ceny sprzedaży położonych na nich budynków oraz innych urządzeń lub lokali, albo
- opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa
- świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego.
2. wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu,
3. przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP
4. przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nabytego przez wnioskodawcę lub jego poprzedników prawnych, w ramach rekompensaty, prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, (o ile sytuacja nabycia miała miejsce).
Dokumenty dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty oraz w sprawach ujawnienia w Wojewódzkim Rejestrze Uprawnień wybranej formy rekompensaty prosimy składać w Biurze Obsługi Klienta w pokoju 119, stanowisko nr 3 na parterze (wejście od ul. Jagiellońskiej.)
Numer telefonu, pod którym można uzyskać wszelkie informacje związane z prawem do rekompensaty – 
(32) 20 77 657.