Miejsca pamięci - wprowadzenie
Szanowni Państwo
Skomplikowana historia ziem obecnego województwa śląskiego zostawiła po sobie szereg różnego rodzaju upamiętnień - dotyczących np. wojen szwedzkich, wyprawy wiedeńskiej Króla Jana III Sobieskiego, wojny trzydziestoletniej, działań zbrojnych Konfederacji Barskiej, Powstania Kościuszkowskiego, wojen napoleońskich, Powstania Listopadowego oraz Powstania Styczniowego, I Wojny Światowej, Powstań Śląskich, II Wojny Światowej, w tym działań obronnych we wrześniu 1939 r. /obrona Katowic i Węgierskiej Górki, bitwy pod Mokrą, Wyrami, Pszczyną, Lublińcem, Janowem, Woźnikami/, martyrologii obywateli polskich różnych narodowości, więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych i obozów pracy przymusowej w czasie okupacji niemieckiej oraz ofiar stalinizmu. Upamiętnienia te obejmują także działania na rzecz polskości Śląska, rozwoju oświaty, nauki, kultury, przemysłu i poszczególnych miejscowości itp. Większość z tych wydarzeń pozostaje w dalszym ciągu w zapomnieniu, gdyż ludzie umierają a pamiątki tamtych dni giną.
Jednym z zadań państwa, a szczególnie administracji publicznej, rządowej i samorządowej, jest podtrzymanie pamięci o osobach i faktach poprzez szereg działań, m.in. takich jak: ewidencjonowanie istniejących miejsc pamięci, inspirowanie do budowy nowych i ratowania tego co powstało w przeszłości.
Miejsca i obiekty występują w różnych formach: pomniki, tablice pamiątkowe, nazwy instytucji /szkoły, biblioteki, teatry itp./, ulice, place, osiedla, całe cmentarze wojenne i pojedyncze mogiły, ale także tereny dawnych pól bitewnych, często z reliktami umocnień, obszary byłych obozów i miejsca kaźni.
Obecnie zadania wojewody w tym zakresie realizuje Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, głównie w kwestiach dotyczących prowadzenia ewidencji miejsc pamięci. Zadanie to w głównej mierze dotyczy ujęcia do ewidencji bardzo wielu miejsc pamięci z terenu województwa śląskiego, którą to ewidencję praktycznie odtworzono na podstawie wizji w terenie oraz informacji z różnorodnych źródeł. Trzeba w tym miejscu podkreślić wielką rolę samorządowych władz miast i gmin województwa śląskiego uznających dany obiekt za miejsce pamięci i zakładających jego podstawową dokumentację.
Tut. Wydział opracował i wydał czterotomowy „Katalog miejsc pamięci województwa śląskiego".
W roku 2002 umieszczono „Ewidencję Miejsc Pamięci Województwa Śląskiego" na stronie internetowej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach jako informację publiczną.
Obecnie ewidencja ta nosi nazwę: "Ewidencja grobów i cmentarzy wojennych oraz innych miejsc pamięci województwa śląskiego" Jest to uzupełnienie innych publikacji związanych z ww. tematem. Aktualnie obowiązujący Regulamin Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach zgodnie z ustawą z dnia 21 stycznia 1988 roku o Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa /Dz. U .Nr 2, poz. 2/ przewiduje istnienie Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, co niewątpliwie pomaga w realizacji zadania upamiętnienia miejsc pamięci.
"Ewidencja grobów i cmentarzy wojennych oraz innych miejsc pamięci województwa śląskiego" zawiera wszystkie obecnie znane nam obiekty pamięci, które świadczą o historii i dziejach województwa. Stanowią one między innymi, udokumentowanie i uhonorowanie dzieła weteranów i ich wkładu w wolność i niepodległość Polski. Informacje w niej zawarte posiadają naszym zdaniem wielką wartość poznawczą dla wszystkich interesujących się historią, kulturą i turystyką w województwie śląskim. Mogą stanowić także pomoc w edukacji szkolnej.
Ewidencja ta powstawała w oparciu o materiały tworzone w różnych okresach. Mogą w niej występować też niedokładności. Zakłada się więc jej stałą aktualizację i uzupełnianie. Mając to na uwadze, prosimy o nadsyłanie uwag i materiałów pozwalających uściślić i wzbogacić informacje tak w samej ewidencji, jak i kartach ewidencyjnych poszczególnych miejsc pamięci województwa śląskiego.
Adres:
Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach
Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców
ul. Jagiellońsja 25
40-032 Katowice
lub:
Wojewódzki Komitet Ochrony Pamięci
Walk i Męczeństwa w Katowicach
ul. Jagiellońsja 25
40-032 Katowice
pok. 351
tel (32) 20 77 351
e-mail:
Aktualizacja: 19 lipiec 2007 r.